حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 52
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
به تخت نشست و سياست او را كه حفظ مناسبات خوب با آسور بود دنبال كرد و ليكن از طرف مشرق بمرور مردمان ديگر را كه از نژاد آريانى بوده و با ماديها قرابت داشتند مطيع نمود و پارس هم در اين زمان مطيع ماد گشت بعد از چندى ماديها بواسطه پيشرفتهاى خود در مشرق خواستند از قيد آسور خلاصى يابند و باج ندهند و ليكن سپاه چريكى آنها در مقابل قشون مشق كرده آسور كه در جنگ با عيلام بيشتر ورزيده شده بود تاب نياورده شكست خورد و شاه هم كشته شد ( 633 ق . م . ) هووخشتر ( كياكسار يونانيها ) اين شاه از شكست فرورتيش درس عبرت گرفته دانست كه با سپاهيان چريكى كه طوايف و مردمان دستنشانده به ماد ميدهند نميتوان در مقابل قشون مشق كرده آسور مقاومت نمود اين بود كه به ترتيب قشون دائمى پرداخته پياده و سواره نظامى مرتّب كرد پياده نظام مسلّح به تير و كمان و شمشير بود سواره نظام ماد چنان كه مورّخين نوشتهاند بر سواره نظام آسورى از حيث هنرمندى برترى داشت زيرا سواران مادى در حال حركت اسب چه در حين حمله و چه در حال گريز با كمال مهارت تير ميانداختند و اسبهاى مادى از حيث طاقت و بردبارى و تندروى و قشنگى در عهد قديم معروف آفاق بودند پس از تهيّه چنين قشونى هووخشتر با آسوريها جنگيده آنها را با وجود مقاومت شديد شكست داد و ديرى نگذشت كه شهر نينوا را محاصره نمود شهر مزبور بالاخره بواسطه گرسنگى تسليم ميشد و ليكن در اين احوال خبر تاختوتاز سكها ( سيتها ) « 1 » كه از قفقاز گذشته بشمال ماد آمده بودند به هووخشتر رسيد و او مجبور شد محاصره نينوا را موقوف كرده براى حفظ ماد بمملكت خود مراجعت و از سكها جلوگيرى كند در شمال درياچه اورميه جنگ سختى با آنها
--> ( 1 ) - سيت فرانسوى شده سكيث است و ايرانىهاى قديم آن را سكا يا سك مىناميدند يونانىها اينها را ( سكلت ) SCOLOTE نيز ناميدهاند